ADHD dzieci i młodzieży

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, inaczej ADHD jest zaburzeniem, które obejmuje problemy z koncentracją uwagi, poziomem aktywności i kontrolą reakcji na bodźce.

ADHD manifestuje się w czterech wymiarach.

1. Wymiar energetyczny – bardzo duża albo mała energia.
2. Wymiar związany z koncentracją – brak koncentracji lub hiperkoncentracja.
3. Wymiar szybkości działania – gwałtowne działanie bez zastanowienia pod wpływem impulsu lub odkładanie na później, brak decyzyjności, prokrastynacja.
4. Wymiar emocjonalny – zaburzenie regulacji emocji, bardzo wysoka wrażliwość na opinię innych.

Z mojego doświadczenia w pracy z dziećmi z ADHD wynika, że osoby te:

• charakteryzują się większą pobudliwością emocjonalną, impulsywnością w odbieraniu i odczuwaniu bodźców, a także w wyrażaniu emocji,
• mają niską tolerancją na frustrację, powodującą np. szybkie rezygnowanie z podążania do celu, kiedy pojawią się pierwsze trudności,
• wykazują słabą regulację negatywnych emocji, które pojawiają się w relacjach z innymi ludźmi ( dzieci, nauczyciele, rodzice) co często prowadzi to do niezrozumienia przez innych i trudności w tworzeniu zdrowych relacji społecznych,
• szybko wpadają w złość.

Dziecko które przez lata funkcjonuje z nieleczonym ADHD bardzo często ponosi porażki i uczy się poniżej swoich możliwości. Około 30 do 50% dzieci z ADHD co najmniej raz powtarza klasę, a 35% nie kończy szkoły średniej. Połowa z nich ma poważne problemy w relacjach społecznych. Obraża rówieśników, prowokuje konflikty, a w przyszłości częściej dokonuje poważnych nadużyć lub dopuszcza się przestępstw. Jeżeli dziecko z ADHD nie otrzyma odpowiedniej pomocy nieustannie będzie doświadczać niepowodzeń w najważniejszych obszarach życia.

Terapia dziecka z ADHD – stosowane metody

– podejście behawioralno-poznawcze ( poprawa zachowania)

– trening umiejętności społecznych ( TUS)

– trening zastępowania agresji ( TZA)

– psychoedukacja rodziców ( forma warsztatowa, filmoterapia, dyskusja)

– wspieranie procesu kształcenia w szkole i w domu

Zaburzenia zachowania u dzieci

Od kilkunastu lat zajmuję się zmianą zachowania u dzieci. W ostatnich kilku latach zauważyłem tendencję zwiększania się niewydolności wychowawczej rodziców. O jej przyczynach dowiaduję się na pierwszym spotkaniu o charakterze informacyjnym. Przybliżam wówczas rodzicom stosowaną przeze mnie metodę zmiany zachowania dziecka oraz definiuję problem podstawowy, którym zajmiemy się w pierwszej kolejności.

Podczas pracy z rodzicami dziecka często okazuje się, że dziecko posiada w domu nieograniczoną władzę otrzymaną od uległych, troskliwych rodziców. Jest to efekt niewłaściwego reagowania na gesty i słowa dziecka, spełnianie jego poleceń, nieograniczone kupowanie zabawek, wyręczanie dziecka w czynnościach samoobsługowych czy porządkowych, a także treści przekazywanych przez nieodpowiednie bajki. Często podejście rodziców do dziecka znacznie się różni, co jest powodem ciągłych konfliktów lub napięć między nimi.

W mojej praktyce często spotykam dzieci opisane przez J. Prekop (2004). Dziecko tyranizujące otocznie domowe i nie tylko jest przeświadczone o swojej potędze i wszechmocy, zawsze stawia na swoim i dyktuje warunki. Bardzo często są to pozornie bardzo błahe kwestie (np. rodzic sprząta za dziecko papierki i klocki, wyręcza dziecko w czynnościach samoobsługowych; dziecko nie używa zwrotów grzecznościowych, a po agresywnym zachowaniu dostaje nagrodę), które jednak utrwalają błędne przekonanie dziecka. W ten sposób dochodzi do zamiany pozycji społecznej – dziecko rządzi rodzicami. Staram się przywrócić władzę rodzicielską. Wymaga to modyfikacji zachowania zarówno rodziców, jak i dzieci, o czym świadczy niżej zamieszczony przykład.

Chłopiec – 3 lata

Ojciec – Syn rozrzuca klocki, nie sprząta po sobie zabawek, krzyczy i bije nas, kiedy próbujemy go nakłonić do sprzątania.

Terapeuta – Jak reagujecie?

Matka – Próbujemy mu tłumaczyć i powtarzamy co powinno zrobić.

Terapeuta : Jaki jest efekt końcowy?

Ojciec – Ja wychodzę, kiedy mam dość krzyków, a żona sprząta zabawki.

Terapeuta – Co wtedy robi dziecko?

Matka – Siada i obserwuje, jak zbieram zabawki.

Terapeuta – Proponuję, aby skłonić dziecko do zbierania klocków. Jeśli nie reaguje na prośbę, to można rękoma syna zacząć zbierać klocki i wkładać do pudełka. Tak samo postępujemy, kiedy rzuci papierek na podłogę. Należy wziąć dziecko za rękę i powiedzieć, żeby podniosło papierek i wyrzuciło do kosza. Jeśli zacznie protestować proszę powiedzieć, że będziecie stać w tym miejscu dopóki nie sprzątnie papierka. Próba wymaga czasu i żelaznej konsekwencji. Dziecko mając swoje doświadczenia będzie się opierać licząc na to, że rodzic ustąpi. Będzie zaskoczone waszą determinacją.

Jeśli obserwujesz podobne lub inne niepokojące Cię zachowania u swojego dziecka zapraszam na konsultację.

Zaburzenia cyfrowe u dzieci i młodzieży (uzależnienia behawioralne)

Wraz ze wzrostem cywilizacyjnym dostępność do różnych dóbr, materialnych i technologicznych, znacznie się zwiększyła. Lawina nowoczesnych rozwiązań i zmieniające się trendy społeczne powodują, że dzieci dorastają w otoczeniu smartfonów, tabletów i komputerów ze stałym dostępem do internetu. Te silne i intensywne bodźce szkodliwie wpływają na rozwój dzieci i młodzieży. Standardem jest ciągłe bycie online w celach komunikacyjnych, rozrywkowych, korzystania z gier czy robienia zakupów. Zycie rodzinne i towarzyskie osób nadmiernie używających wysokich technologii często przenosi się do świata wirtualnego, a to powoduje wycofanie się ze świata realnego. Zanika rozmowa, kontakt osobisty, refleksja nad sobą i samodyscyplina. Nadużywanie telefonów i komputerów może prowadzić do nałogowego grania w gry wideo i nałogowego korzystania z internetu. Takie zachowania często łączą się z innymi zaburzeniami i problemami psychicznymi (np. zaburzeniami zachowania, zaburzeniami jedzenia, depresją, zaburzeniami dwubiegunowymi).

Jeśli dziecko:

– nie może obyć się bez komputera lub telefonu komórkowego oraz nie przestrzega zasad korzystania z nich

– zasypia z tabletem / smartfonem i korzysta z niego w nocy

– reaguje agresywnie, gdy rodzice nakazują wyłączenie komputera lub chcą zabrać mu telefon komórkowy

– nie jest w stanie wyłączyć gry

– wycofuje się z relacji rodzinnych i rówieśniczych

– nie wypełnia obowiązków szkolnych lub realizuje je znacznie poniżej swoich możliwości

.. to prawdopodobnie jest uzależnione od korzystania z nowych technologii i „wirtualnego świata”.

Światowa Organizacja Zdrowia wpisała uzależnienie od gier komputerowych na listę chorób psychicznych. Wiele państw uznało uzależnienie od komputera i telefonu komórkowego za największy problem dzieci i młodzieży i podjęły z nim zdecydowaną walkę.

Zgłoś się na wstępną diagnozę, zanim problem poważnie się nasili.

Znacznie łatwiej jest zapobiegać uzależnieniu niż je leczyć.